Hoşgeldiniz!

Değerli Misafirlerimiz, Bu platform "Kütüphanecilik ve Bilgi Bilimi" camiasına fayda sağlamak amacıyla kurulmuştur. Tüm üye ve moderatörlerimiz yaptığı ve yapacağı çalışmalarla alanımıza katkıda bulunmaktadırlar. Sizler de aramıza katılmak istiyorsanız kayıt olabilirsiniz.

Araştırma Kütüphaneleri ve Hizmetleri

Özge

Moderator
Yetkili üye
Katıldı
19 Kasım 2019
Mesajlar
13
Puanlar
13
Yaşadığın yer
Ankara
Özge Bayram
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Kütüphaneler, geçmişten bugüne işlevleri gereği toplumlar açısından ‘bilginin’ üretildiği ve hizmete sunulduğu kurum olarak kabul edilmiştir. Günümüzde gösterişi, ihtişamı biraz olsun azalsa da araştırma yapan her insanın aklına ilk olarak kütüphane gelmeye devam etmektedir. Kütüphaneler, aranan bilgeye sistemli şekilde ulaşabileceğimiz ve güvenilir kaynaklara sahip olan bir kurumdur. Bu kaynakların ve kütüphanelerin kullanıcıya en iyi şekilde hizmet vermesi için o kullanıcının-toplumun neye ihtiyaç duyduğunu iyi bilmek önemli bir kuraldır. Toplumunun bilgi ihtiyacını bilen ve bu ihtiyaca karşılık verebilen bir ‘araştırma kütüphanesi’ o toplum için en önemli kurum haline gelerek gelişimi destekleyen bir nitelik kazanacaktır.

ARAŞTIRMA-KÜTÜPHANE İLİŞKİSİ

Araştırma olayı ile kütüphane kurumu arasındaki ilişkinin özünde, birinin bilgiye olan bağımlılığı diğerinin ise bilgi kaynakları aracılığı ile bilginin sağlandığı, düzenlendiği ve kullanıma sunulduğu yer olması yatmakladır(Çakın, 1991). Araştırma yapacak kişinin konuya ilişkin bilgi kaynağına ihtiyacı yadsınamaz bir gerçektir. Bu gerçeklik akla kütüphane olgusunu getirir. Kütüphaneler sadece ders çalışmak için veya kitap okumak için değil en güvenilir kaynakların düzenli sınıflandığı bir yerdir. Bu durumda araştırma yapacak kişinin en çok ziyaret edeceği yer araştırma kütüphanesi olacaktır. Araştırma eyleminin sonucu kütüphaneye vardığı için ‘araştırma kütüphanesi’ olgusu oluşmuştur.

ARAŞTIRMA KÜTÜPHANESİ

Araştırma kütüphanesi ; çeşitli amaçlı araştırmaların gerçekleştirilmesinde gereksinim duyulan bilgilerin sağlanması, düzenlenmesi ve bunlardan yararlanılmasına yönelik hizmet veren kütüphaneler(Çakın, 1973).
Kütüphaneleri araştırma olayı için gerekli bilgi kaynaklarını sadece bünyesinde bulunduran birer kuruluş olarak da algılamak hatalı olur. Çünkü çağımızın en büyük özelliği olan bilimsel ve teknik gelişmedeki hız sonucu ortaya çıkan yayın patlaması, çoğu araştırmacıyı araştırma yaptıkları konuda nelerin yayınlandığım izleyemeyecek bir duruma getirmiştir (Çakın, 1991). Var olan bu kadar bilginin, kaynağın içerisinde doğru ve işe yarar olanı bulmak oldukça zordur. Zor olduğu gibi bu arayış araştırmacının zaman kaybetmesine yol açmaktadır. Araştırma kütüphaneleri bu konuda kullanıcısının neyi araştırdığını bildiği zaman çok hızlı yanıt verebilen kütüphanedir.

Araştırma kütüphaneleri özel veya vakıf olarak ayrılmaksın belli özelliklere sahiptir. Bunlar kısa şu şekildedir:
1. Ülkenin kültürel zenginleşmesi ve bilimsel bilgi düzeyinin yükseltilmesi,
2. Ülkenin ekonomik ve sosyal alanlardaki gelişmesini hızlandırmak,
3. Ülkenin savunma gücünün arttırılması,
4. Ülkenin çeşitli alt yapı ve hizmet sektöründeki gelişmeleri hızlandırmak,
5. Ülkenin sağlık ve refah düzeyinin yükseltilmesidir(Çakın, 1991).
Bu özellikler tüm araştırma kütüphanelerinin genel özellikleridir. Ancak araştırma kütüphaneleri hem kaynak bakımından hem de kullanıcı bakımında diğer kütüphanelerden ayrılır. Araştırma kütüphanesini diğer kütüphanelerden ayıran özellikleri sıralayacak olursak;
-Araştırma kütüphaneleri içinde yer alan bilgi kaynaklarının niteliği,
-Kullanıcıların özellikleri,
-Bilgi kaynaklarının kullanılış amaçları ve zaman,
-Enformasyon hizmeti,
-Emek, para kaybını önlemek ya da en aza indirmektir.
Araştırma kütüphanelerini diğer kütüphanelerden ayıran en önemli özellik derme-koleksiyon kısmıdır. Adı üstünde bir ‘araştırma’ kütüphanesi olduğu için sahip olduğu bilgi kaynaklarının sayısı fazla olduğu gibi çeşitliliği de mevcuttur. Bu bilgi kaynaklarının ödünç verme kısmı normal bir hikaye kitabı gibi de değildir. Önemli kaynaklar olduğu için çoğu kaynak ödünç verilmez. Araştırmacı kütüphane içerisinde bu kaynaklardan yararlanabilir.

Enformasyon (malumat) en genel anlamda belirli ve görece dar kapsamlı bir konuya (bağlama) ilişkin, derlenmiş bilgi parçasıdır (“Enformasyon”, 2020). Yani enformasyon özel bir konunun anlaşılmasına hizmet eder bu tanım bir araştırma kütüphanesinin özelliğidir. Araştırma kütüphanelerinin enformasyon hizmeti ise şu şekildedir:
-Güncel duyuru hizmeti,
-Yayın taraması hizmeti,
-Seçimli bilgi duyuru hizmeti,
-Bibliyografya hazırlama,
-Özetçe hizmeti,
-Atıf tarama hizmeti vb.
Ülkemizde milli kütüphane, üniversite ve özel kütüphaneler araştırma kütüphanesi olarak kabul edilmektedir. Milli kütüphanelerin araştırma kütüphanesi olarak kabul olmasının nedeni ulusal düzeyde hizmet veren tek kütüphane olması yanı sıra ülkede yayınlanmış ya da ülke ile ilgili diğer ülkelerde yayınlanmış her türlü bilgi kaynağım bünyesinde toplamış olmasıdır. Her kütüphanenin nihai amacı kullanıcısına en iyi hizmeti vermektir ancak araştırma kütüphanelerine bu konuda daha fazla sorumluluk yüklenmektedir. Kullanıcı niteliği aranan bilgi kaynaklarından dolayı çeşitlilik gösterir. Bu durum da araştırma kütüphanelerini dermelerini çok iyi belirlemeli ve dermesinin geleceğe yönelik nasıl gelişim göstereceğine dair planlamalar yapmalıdır. Her araştırma kütüphanesi kullanıcısına uygun hizmet verir ve buna yönelik gelişim gösterir.

Sonuç olarak, üniversite, özel ve milli kütüphanelerin "araştırma kütüphanesi" kavramı içinde düşünülmesinin gerekçeleri arasında; bu kütüphanelerde yer alan -bilgi kaynaklarının niteliği, bu kütüphaneleri kullananların özellikleri, bilgi kaynaklarının kullanılış amaçlan ile bu kütüphaneler tarafından zaman, emek ve para kaybını önlemek ya da en aza indirmek amacıyla yoğun olarak verilmekle olan enformasyon hizmetleridir (Çakın, 1991). Araştırma kütüphaneleri verdiği hizmetten dolayı değişiklik gösterse de her kütüphanenin ve her kütüphanecinin hedefi, topluma yararlı olabilmek ve kullanıcının ihtiyacı doğrultusunda çalışmaktır.



KAYNAKÇA
Çakın, İ. (1973). KÜTÜPHANE ve ENFORMASYON HİZMETLERİNİN PLÂNLANMASI. Türk Kütüphaneciliği, 22(1-2), 64-75-75. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/1917 adresinden erişildi.
Çakın, İ. (1991). Araştırma Faaliyetleri ve Kütüphaneler. Türk Kütüphaneciliği, 5(4), 153-160.
Çelik, A. ve Uçak, N. (1993). ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANELERİ ÜZERİNE. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10(2), 115-121.
Enformasyon. (2020, 4 Şubat).Vikipedi. https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Enformasyon&oldid=21462303 adresinden erişildi.
 

Ekler

Top